iyimi boyle bilgi sitesi

İklim ve Hava Olayları

İklim ve Hava Olayları

İklim

Yeryüzünün bir kısmında uzun yıllar boyunca gözlenen hava olaylarının ortalamasına iklim denir. Dünya’nın farklı bölgelerinde farklı iklimler yaşanır. Kutup iklimi, ekvatoral iklim, karasal iklim ve çöl iklimi gibi iklim çeşitleri vardır. Türkiye’de Akdeniz, Karadeniz ve karasal iklim görülür. Dünya üzerinde iklimler zamanla değişmektedir.

Klimatoloji: İklimle uğraşan bilim dalına klimatoloji (iklim bilimi) denir.
İklim Bilimci: İklimle uğraşan bilim insanlarına klimatolog (İklim bilimci) denir.

Hava Olayları

Hava olayları atmosfer (Hava küre)’de gerçekleşir. Hava içerisinde az orana sahip olan su buharının hava olaylarının gerçekleşmesinde çok büyük bir önemi vardır.  Hava olayları bazen günlerce aynı kalabileceği gibi, bir kaç saat içinde hızlı bir şeklide değişebilir. Hava olaylarının nedeni sıcaklık, basınç ve nem yani havadaki su buharında ki değişikliklerdir. Hava sıcaklığındaki değişmelerden kaynaklanan basınç farklılıkları hava olaylarının temel sebebidir.

Meteoroloji: Çeşitli ölçüm araçları kullanarak, atmosferde meydana gelen olayların gelişimini ve değişimini inceleyen bilim dalı meteorolojidir. Bu alanda çalışan kişilere ise meteorolog denir.

Hava Kürede (Atmosferde) Bulunan Gazlar

%78 (N) Azot,
% 21 (O) Oksijen,
% 1 Karbondioksit, Argon, Su buharı ve diğer gazlar

Hava Olaylarının Ölçülmesinde Kullanılan Araçlar

Sıcaklığı ölçmek için termometre
Basıncı ölçmek için barometre
Nemi ölçmek için hidrometre (nem ölçer) kullanılır.

İklim ve Hava Olayları Arasındaki Farklar Nelerdir?

1– İklim geniş bir bölgede, hava olayları ise dar bir alanda görülmektedir.
2– İklim uzun zamanda görülür, hava olayları kısa zamanda görülür.
3– İklim kesin hava olayları tahminidir.
4– İklimi araştıran bilim dalı klimatoloji, hava olaylarını araştıran bilim dalı ise meteorolojidir.

Hava Olaylarının Yeryüzü Şekillerine Etkisi

Nevşehir ilinde bulunan Kapadokya’da oluşan peri bacaları rüzgar ve su etkisi ile meydana gelmiştir. Rüzgar çöllerde kum tepelerinin oluşmasına neden olur. Suların donması ile kayaçları parçalanarak toprağa dönüşür. Rüzgar ve su erozyonu nedeniyle toprak aşınarak başka yerlere taşınır.

Hava Tahminin Önemi Nedir?

Çiftçiler, yağış, don ve rüzgarın ne zaman oluşacağını öğrenerek buna göre tedbir alırlar. Uçakların uçuşları hava tahminine göre yapılır. Denizciler hava tahminine bakarak gemileriyle denize açılır. Belediyeler kar, buzlanma, sel olaylarına karşı hava tahminine bakarlar. Sürücüler yollarda oluşacak kar, buzlanma olaylarına karşı tedbir alırlar. Polis, itfaiye ve sağlık birimleri de hava tahminlerine göre hareket planları yaparlar.

Hava Olaylarına Örnekler

1- RüzgarYatay yöndeki hava hareketine rüzgar denir. Rüzgar, yüksek basınçtan alçak basınca doğru meydana gelir. Rüzgar hızını göstermek için Beaufort (Bifort) ölçeği kullanılır. Rüzgar hızının ölçülmesinde anemometre kullanılır. Bazen rüzgarların birbiri ile çarpışarak, kendi ekseni etrafında dönen girdap oluşturur. Bunların en küçüğü şeytan kulesi, ortancası hortum, en büyüğü ise kasırgadır. Kasırga ülkemizde görülmez. Okyanus kenarlarında, suyun sıcak ve havanın nemli olduğu yerlerde görülür. Kasırga oluşması için okyanus suyu sıcaklığının 27 °C olması gerekir. Kasırgaların hızı 118 km/h’den fazladır.

Yüksek basınç: Soğuk hava fazla yoğundur ve basıncı fazladır. Bu alanlara yüksek basınç alanı denir.

Alçak basınç: Sıcak hava az yoğundur ve basıncı azdır. Bu alanlara alçak basınç alanı denir.Yağış alçak basınç alanlarında görülür. Yüksek basınç havanın açık olacağını gösterir. Yağmur ormanlarında hava sıcaktır. Havanın sıcak olması nemi ve alçak basınç alanını oluşturur. Bu nedenle bol yağış meydana gelir.

Rüzgar Çeşitleri
Rüzgarlar esme hızına göre farklı isimler alırlar.

Kasırga(Tayfun) > Fırtına > Meltem > Yel

2- Yağmur: Yeryüzünde buharlaşarak yükselen su buharı, soğuk hava tabakası ile karşılaştığında minik su damlacıkları meydana getirir. Küçük su damlacıkları bulutu meydana getirir. Bulut içerisindeki su damlacıkları birleşerek yağmur oluşturur. Her yağmur damlası bir toz zerresi etrafında toplanır ve yer çekiminin etkisiyle yere doğru serbest düşme hareketi yapar.

3- KarBulutlar içerisindeki su zerreleri sıfırın altında donarak buz kristallerine dönüşür. Buz kristalleri birleşerek kar kristalini oluşturur. Bu kristalleri kar yağışını oluşturur.

4- Dolu: Yağmur damlaları fırtına dolayısı ile bulut içerisinde sürüklenerek donar ve doluyu oluşturur. Dolu bulut içerisinde ne kadar çok bulunur ise o kadar büyür.

5- Kırağı: Soğuk günlerde havadaki su buharının soğuk yüzeylerde donması sonucu kırağı oluşur. Kırağı otomobil camı, otlar üzerinde belirgin olarak görülür. Kırağı, kırağılaşma olayı ile gerçekleşir. (Kırağılaşma, gaz halden katı hale geçmedir.)

6- SisHavadaki su buharının, yere yakın olan yerlerde yoğunlaşarak havada asılı kalan su damlacıklarına dönüşmesi ile sis oluşur. Sis yüzey bulutlarıdır. Sisi oluşturan su damlacıklarının yoğunluğuna göre sisin yoğunluğu da artar. Sisli havalarda görülebilen en uzak mesafeye görüş mesafesi denir.

 

Yorumlar

Henüz hiç yorum yapılmamış.